Thursday, November 19, 2026

hoàng sa, trường sa,hoa kỳ, trung cộng, việt nam cộng hòa. phi luật tân, đài loan

 

    HOÀNG SA VÀ TRƯỜNG SA TỪ NĂM 1950 ĐẾN 20 THÁNG 1 NĂM 1974 

                                 (trích trong sách'Sự Thật Hải Chiến Hoàng Sa 19/01/1974')
 
                                                                                               Thềm Sơn Hà

       Những diễn tiến từ năm 1950 cho đến khi Trung Cộng chiếm đoạt trọn vẹn quần đảo Hoàng Sa ngày 20 tháng 1-1974. 

- Tháng 4-1950, Trung Hoa Quốc Gia (Đài Loan) rút quân ra khỏi đảo Phú Lâm thuộc quần đảo Hoàng Sa (HS) sau khi Tưởng Giới Thạch thua trận di tản về Đài Loan tháng 12-1949 [1].

- Tháng 5-1950, lo ngại Trung Cộng (TC) tấn công, Đài Loan (ĐL) rút lực lượng trú đóng trên đảo Ba     Bình thuộc quần đảo Trường Sa (TS) về nước để tăng cường phòng thủ [2].     
- 14 tháng 10-1950, chánh phủ Pháp chuyển giao quyền kiểm soát HS cho chánh phủ Bảo Đại [1].
- mùa hè 1951 TC đưa một ít người lên 3 đảo ở Hoàng Sa, thiết lập trạm truyền tin, khí tượng và bắt đầu xây cất các cơ sở quân sự.
(CIA-RDP82-00457R009200010010-2 ngày 1 tháng 11-1951)                   

- 15 tháng 8-1951, Ngoại trưởng TC Chu Ân Lai tuyên bố tất cả các hải đảo trong Biển Đông bao gồm cả HS và TS “luôn luôn là lãnh thổ Trung Quốc. Mặc dù các đảo này đã bị Nhật Bản chiếm đóng một thời gian trong cuộc chiến tranh xâm lược do chủ nghĩa đế quốc Nhật chủ xướng, chúng đã được chánh phủ Trung Hoa thời bấy giờ tiếp quản sau khi Nhật Bản đầu hàng.” [2]

- 7 tháng 9-1951, Thủ tướng Trần Văn Hữu, Trưởng phái đoàn Việt Nam tại Hội nghị San Francisco        long trọng tuyên bố chủ quyền của quần đảo TS và HS “đã từ lâu luôn thuộc về Việt Nam.”     
Không có sự phản đối nào từ các phái đoàn tham dự (cả TC lẫn ĐL đều không được mời) [2] [3].

- 8 tháng 9-1951, Nhật Bản ký hiệp ước hòa bình tại San Francisco.

 Điều 2 của hiệp ước nói rõ như sau: “Nhật Bản từ bỏ tất cả quyền, danh nghĩa và yêu sách đối với quần đảo TS và quần đảo HS” (nhưng không nói rõ là sẽ chuyển giao các đảo cho ai) [2].      

- Trong năm 1953, chánh phủ Pháp đã thực hiện cuộc khảo sát về hải dương học, địa chất học, địa lý học và sinh thái học tại quần đảo HS [4].  

- Tháng 5-1954, bảy ngư phủ TC được phi cơ của không quân Hoa Kỳ (HK) cứu thoát trên một bãi đá     trong quần đảo HS [5].

- Tháng 6-1955, Morton F. Meads công dân Hoa Kỳ tuyên bố chiếm hữu “quần đảo Manity” ở về hướng            Tây Palawan và thiết lập “Kingdom of  Humanity.”

Sự chiếm hữu này không được chánh phủ Hoa Kỳ hậu thuẫn [6].

- Từ tháng 8-1955 sự hiện diện của TC trên đảo Phú Lâm đã được phi cơ không tuần HK quan sát trong  rất nhiều lần [6].

- 5 tháng 9-1955, giác thư của Chánh phủ Pháp nhắc lại việc Pháp tuyên bố chủ quyền trên đảo Trường Sa và các đảo lân cận, lưu ý là quần đảo Hoàng Sa thuộc về Việt Nam từ thế kỷ 18 [6].

- Tháng 12-1955 hoặc tháng 1-1956, TC thực sự chiếm đóng đảo Phú Lâm, sau đó TC đã cho xây các cơ sở cố định, các cơ sở giải trí, mang đàn bà và trẻ con lên đảo [6].

(theo tài liệu của Cincpac Command History năm 1973 “TC bắt đầu chiếm đóng phía Bắc quần đảo HS năm 1955 khi 250 thường dân được đưa lên đảo Phú Lâm để khai thác phân chim.”)

- 21 tháng 5-1956, Tomas Cloma là bạn và là người hợp tác kinh doanh với Phó Tổng thống kiêm Ngoại trưởng (NT) Phi Luật Tân (PLT) Carlos P. Garcia (đảm nhận chức vụ Tổng thống từ tháng 3-1957) chánh thức thông báo cho chánh phủ Phi và gởi cáo thị đến báo chí trong, ngoài nước về việc chiếm hữu hầu hết các đảo ở TS và khu vực “Dangerous Ground”, Tomas Cloma đặt tên cho nhóm đảo này là Freedomland (Kalayaan). Ngoài ra Cloma còn yêu cầu chánh phủ Phi đặt nhóm đảo này trong tình trạng bảo vệ (protectorate status) nhưng chánh phủ Phi làm ngơ trước lời yêu cầu này [6].          

- 23 tháng 5 năm 1956, Đại sứ ĐL tại Manila trình bản kháng nghị chính thức lên NT Phi, cho rằng các   hòn đảo do Cloma “tìm thấy” thuộc về quần đảo TS, là một phần lãnh thổ của Trung Quốc.     
Trong khi đó tại Đài Bắc, Ngoại trưởng ĐL trình bày với Đại Sứ Phi các tài liệu chứng minh chủ quyền   của Trung Quốc trên các đảo [2].

- 23 tháng 5-1956, không ảnh do phi cơ không tuần HK chụp được cho thấy có khoảng 250 người trên    đảo Phú Lâm [6].

- 24 tháng 5-1956, chánh phủ Việt Nam Cộng Hòa (VNCH) tuyên bố quần đảo TS “luôn luôn là một phần của nước Việt Nam.” [2]

- 29 tháng 5-1956, Bộ Ngoại giao (BNG) TC lập lại lời tuyên bố của Chu Ân Lai vào ngày 15 tháng 8-1951, khẳng định là đảo Ba Bình và đảo Trường Sa cùng với các đảo nhỏ khác trong vùng lân cận, kết hợp tạo thành quần đảo TS “luôn luôn thuộc về lãnh thổ Trung Hoa. TC có chủ quyền không thể chối cãi, hợp pháp trên các đảo này.” [2]

- 1 tháng 6-1956, Ngoại trưởng VNCH Vũ Văn Mẫu tái xác nhận chủ quyền của VNCH trên hai quần đảo HS, TS và ông cũng nhấn mạnh là điều này đã được công nhận bởi hiệp ước San Francisco 1951 [7].

- 2 tháng 6-1956, Ngoại trưởng ĐL phủ nhận giá trị pháp lý bản tuyên cáo của VNCH và tái xác nhận     bản tuyên cáo chủ quyền của họ.

Trong cùng ngày, ĐL gởi hai khu trục hạm ra công tác thám sát các đảo ở TS [6].   

- 2 tháng 6-1956, Đại sứ HK tại Đài Bắc đảm bảo với Ngoại trưởng ĐL là HK không có ý định can dự vào việc tranh chấp ở Trường Sa giữa Đài Loan và Phi Luật Tân.

Lập trường của HK là quyền sở hữu của những đảo này chưa được giải quyết [2].

- 10 tháng 6-1956, NT Vũ Văn Mẫu gởi văn thư đến Tòa Đại sứ HK trong đó có đính kèm công điện của đài khí tượng VN trên đảo Hoàng Sa báo cáo “Lính TC đã đổ bộ lên đảo Cam Tuyền (Robert Island)           . Tính mạng của tất cả nhân viên đang bị đe dọa. Yêu cầu được di tản ngay.” (trong chuyến bay thường lệ ngày 9 tháng 6, phi cơ không thám HK xác nhận sự có mặt của khoảng 75 dân TC trên đảo Cam Tuyền - tài liệu CIA ngày 12/06/1956).

Ngay sau đó, trong hai ngày 12 và 13, chánh phủ HK đã ra lịnh cho phi cơ trinh sát thực hiện các phi vụ  quan sát và hai khu trục hạm cũng đã được phái đến tận nơi, đổ bộ một toán lính  lên đảo Cam Tuyền để         mở cuộc tuần tiễu điều tra. Kết quả cho thấy là toán người TC đã rời khỏi đảo.

Nhân dịp này, NT Vũ Văn Mẫu thúc giục chánh quyền gởi quân tăng cường đơn vị đồn trú.        
Tổng thống Ngô Đình Diệm chỉ thị NT Mẫu nên xác định là trong trường hợp cần thiết, hành động xâm lược này của TC có cần đến sự can thiệp của khối SEATO * hay không?      
[Trong thời gian này trên đảo HS đang có 6 người Pháp và một số nhân viên người Việt điều hành đài khí tượng (tài liệu CIA ngày 10/06/1956).] [5][6]    
- 9 tháng 6-1956, Đại diện Lâm thời Chánh phủ Pháp ở Manila thông báo Ngoại trưởng Phi là quần đảo  TS thuộc về Pháp với tư cách chiếm đóng trong hai năm 1932-1933, ông bày tỏ rằng trong khi Pháp đã       nhường quần đảo HS cho Việt Nam, nhưng Pháp  không nhường lại TS [2]. **

- 15 tháng 6-1956, Thứ trưởng Ngoại giao CS Bắc Việt Ung Văn Khiêm tuyên bố với Đại diện Lâm thời Tòa Đại sứ TC là: “Theo dữ liệu Việt Nam, quần đảo HS và TS là một phần có tính cách lịch sử của lãnh thổ Trung Quốc.” [2] ***

- 26 tháng 6-1956, hai Khu trục hạm ĐL đã chở khoảng từ 50 đến 100 Thủy quân Lục chiến (TQLC) ra   TS tái thiết lập trại lính trên đảo Ba Bình (Itu Aba). [cuối năm 1946, ĐL đưa hai khu trục hạm mang  quân thiết lập doanh trại trên đảo này nhưng đã rút khỏi vào tháng 5-1950 để phòng thủ đảo ĐL sau khi lục địa Trung Hoa rơi vào tay Cộng sản (tài liệu CIA ngày 27/06/1956).]

- Tiếp theo lời đề nghị của NT Vũ Văn Mẫu, trong khoảng 6 tháng cuối năm 1956 (có tài liệu viết là tháng 7-1956), chánh phủ VNCH đưa Tiểu đoàn 42/162 **** Thủy quân Lục chiến (TQLC) ra đồn trú trên đảo HS, nhưng đến tháng 5-1957 chỉ còn lại một Đại đội.
Ngày 8/05/1957, Hải vận hạm Hàn Giang (LTG:HQ 401) chở một Đại đội TQLC từ Nha Trang ra thay thế Đại đội của Tiểu đoàn 42/162. Trong thời gian hoạt động nơi đây, TQLC đã luân phiên trú đóng trên các đảo trong nhóm Nguyệt Thiềm, nhưng không thiết lập đồn lính trên bất cứ đảo nào, ngoại trừ đảo Hoàng Sa [8] [9].

- 11 tháng 7-1956, lực lượng hải quân ĐL đổ bộ lên đảo Trường Sa cách đảo Ba Bình 180 hải lý về hướng Tây Nam trong thời gian ngắn [2].        
- 19 tháng 7-1956, tin từ TĐS/HK ở Sài Gòn cho biết trong khoảng thời gian gần đây, ĐL đưa quân lên  thiết lập trại lính trên một đảo thuộc quần đảo TS, một nhóm tư nhân người Phi hoạt động trong khu vực   TS và một chiến hạm của Pháp cũng đang có mặt trong vùng.
Tổng thống Ngô Đình Diệm cho là Việt Nam không thể đứng yên trong khi Đài Loan, Phi Luật Tân và Pháp đang có những hành động thúc đẩy yêu sách chủ quyền của họ, vì vậy Tổng thống Diệm dường như  quyết tâm đưa ra một hành động chiếm cứ tượng trưng trên một hay nhiều đảo đang trong vòng tranh chấp ở TS để củng cố yêu sách chủ quyền của Việt Nam. Việc ông muốn đưa ra vài hành động để giữ thể diện càng làm tăng thêm sự phức tạp đối với một hoàn cảnh khó xử (tài liệu CIA ngày 19/07/1956).

- Tháng 8-1956, quan tâm đến những diễn biến gần đây trong khu vực Biển Đông, BNG/HK xác định lậptrường: “Vị thế quốc tế của các quần đảo này chưa bao giờ được giải quyết. Hoa Kỳ không đưa ra yêu sách chủ quyền của riêng mình trong khu vực, cũng như không đưa ra bất cứ quyết định chính thức nào về giá trị của các yêu sách chủ quyền riêng biệt của các nước khác.” [5]

- 22 tháng 8-1956, Hộ tống hạm Tụy Động (HQ 04) thuộc Hải quân VNCH đã dựng cờ và bia chủ quyền trên đảo Song Tử Tây và Nam Yết (báo Thanh Niên 17 tháng 6-2014).

- 22 tháng 10-1956, Chánh phủ VNCH ban hành nghị định sáp nhập TS vào tỉnh Phước Tuy [1] [10].      

- Trong năm 1956 Tổng nha Kỹ nghệ và Khoáng sản mở cuộc thám sát các đảo Hoàng Sa, Cam Tuyền,    Vĩnh Lạc và Duy Mộng với sự trợ giúp của Hải quân VNCH [4].

- Trong năm 1956, Bộ Kinh tế VNCH cấp giấy phép đầu tiên cho thương gia Lê Văn Cang khai thác phốt phát trên 3 đảo Vĩnh Lạc (Money Island), Cam Tuyền (Robert) và Hoàng Sa (Pattle) [7].

- Trong năm 1955 và 1956, Phi Luật Tân đã quan tâm đến việc chiếm đóng và tuyên bố chủ quyền trên    một hoặc nhiều đảo ở TS nhưng còn do dự vì lo ngại không được sự ủng hộ của Hoa Kỳ [5].

- 4 tháng 9-1958, Trung Cộng tuyên bố xác nhận lãnh hải 12 hải lý bao gồm quần đảo Trường Sa và         Hoàng Sa. Trong bản tuyên cáo này TC khẳng định “… chánh quyền Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa có quyền lấy lại những khu vực này bằng tất cả các phương tiện thích hợp vào thời điểm thích hợp. Đây là vấn đề nội bộ của Trung Hoa, can thiệp từ nước ngoài không được dung thứ.” [11]

- 14 tháng 9-1958, Thủ tướng CSBV Phạm Văn Đồng gởi văn thư cho Thủ tướng TC Chu Ân Lai công   nhận bản tuyên bố này.                                

 

 Năm 1958 một đội 40 tàu đánh cá ngoài khơi điều khiển bởi 400 ngư phủ bắt đầu hoạt động từ đảo Phú   Lâm. Hàng chục tòa nhà, dường như liên quan đến việc khai thác phân chim, đã được xây dựng trên bờ         biển phía tây bắc của đảo Linh Côn; đồn lũy với một số ít quân lính đã được thiết lập trên đá Bắc và đảo      Linh Côn; và bộ chỉ huy quân sự đã được thành lập trên đảo Phú Lâm.

Một trạm thời tiết, địa điểm radar, một đài phát thanh, một nhà máy điện, và một số (có thể là) địa điểm   đại bác phòng không đã được xây dựng trên đảo Phú Lâm; một hệ thống radar cảnh báo sớm được thiết  lập trên đảo Linh Côn; và dàn antenna truyền tin đã được dựng lên trên đảo Đá và đá Bắc (Cincpac  Command History năm 1973).

- 22 tháng 2-1959, TC đưa ngư phủ có võ trang xâm nhập bất hợp pháp đảo Cam Tuyền, Quang Hòa và  Duy Mộng nhưng đã bị chiến hạm HQ/VNCH phối hợp với TQLC kịp thời ngăn chận và đã bắt giữ 80          ngư phủ TC cùng tịch thu 3 ghe đánh cá trang bị động cơ trong khu vực đảo Quang Hòa, ngoài ra khoảng 100 TQLC cũng đã đổ bộ lên đảo Quang Hòa để lục soát vũ khí có thể đã được chôn dấu. Sau đó toán ngư phủ đã được đưa về Đà Nẵng và được thả ra vào ngày 2 tháng 3 [7] [9]. *****   


- 30 tháng 6-1959, lần đầu tiên TC nghiêm trọng cảnh báo HK về các phi vụ vi phạm không phận khu vực nhóm Tuyên Đức thuộc quần đảo HS do các phi cơ thuộc Hải quân HK thực hiện.         

Tuy nhiên, Trung Cộng không đưa ra biện pháp đe dọa [5]. 
- 28 tháng 7-1959, Wang Bingnan Đại sứ TC tại Ba Lan (kiêm đại diện TC thảo luận với HK ớ cấp bực  Đại sứ) phản đối với Đại sứ HK Jacob Beam tại Ba Lan (kiêm đại diện HK thảo luận với TC ở cấp bực   Đại sứ) về việc chiến hạm và phi cơ HK trong tháng 6 và 7-1959 đã xâm phạm lãnh hải TC 11 lần trong    khu vực quần đảo HS.           
Đại sứ Beam đã phủ nhận chủ quyền của TC trên quần đảo HS và phát biểu là Hải quân HK hoạt động   
trong hải phận quốc tế và thi hành công tác tự vệ [5].

Trong điện văn gởi cho Đại sứ Beam ngày 3 tháng 8-1959, Robert Murphy Phụ tá Thứ trưởng BNG/       HK Đặc trách về Chánh trị xác nhận là: [Hải quân HK hoạt động ngoài hải phận quốc tế và tiêu chuẩn đặt
 ra cho công tác tuần tiễu của Hải quân HK là ngoài khu vực 12 hải lý dựa trên đường thẳng căn bản mà TC đã vẽ ra, nhưng phi cơ HK có thực hiện các chuyến bay do thám ngang qua Hoàng Sa.
Những chuyến bay tuần thám thường xuyên tiêu biểu này đã được HK thực hiện trong nhiều tháng mà không gặp sự phản đối nào.       
Việc TC tuyên bố chủ quyền trên quần đảo không có giá trị pháp lý và những lời “cảnh cáo nghiêm trọng” gần đây liên quan đến quần đảo này có vẽ như là một phần trong nỗ lực rộng lớn hơn của   TC trong khu  vực phía Tây Thái Bình Dương nhằm buộc HK duyệt lại chính sách tuần tiễu của mình đi       kèm theo bằng sự đe dọa, yêu sách, phản kháng và thỉnh thoảng tấn công.] [5]

- 31 tháng 7-1959, TC tố cáo không tuần thuộc hải quân HK vi phạm nghiêm trọng không phận khu vực  quần đảo HS do TC kiểm soát tổng cộng 61 lần từ ngày 23 tháng 6-1959.     
 [từ ngày 7 tháng 9-1958 và liên tục cho đến cuối tháng 10-1958 hầu như ngày nào TC cũng tố cáo chiến hạm và phi cơ HK xâm nhập,       từ 12 tháng 11-1958 đến 22 tháng 6-1959, TC tố cáo 9 lần.  (CIA Current  Intelligent Weekly Summary 4061/59 ngày 6 tháng 8-1959)]

- 14 tháng 11-1959, Tỉnh đoàn Bảo an (sau này đổi tên là Địa phương quân) thuộc tỉnh Quảng Nam được giao phó trách nhiệm phòng thủ HS. HQ 402 chở 43 lính Bảo an ra HS thay thế Đại đội TQLC, tuy nhiên khoảng 30 TQLC thuộc Tiểu đoàn 3 còn được duy trì cho đến cuối năm 1963. (Lưu Anh Rô_Quần đảo Hoàng Sa dưới thời Ngô Đình Diệm- Nghiên cứu Lịch sử 8-2014)           
- Trong năm 1960, các đơn vị thuộc Hải quân Anh quan sát thấy trên đảo Phú Lâm có 4 trụ phát sóng và một tháp quan sát, có dây cáp trên cao nối liền đảo Phú Lâm và đảo Đá ở cận bên và công tác mở rộng đã được tiến hành trong việc xây cất các cơ sở chứa hàng. (CIA-RDP08C01297R000300180013-8)  

- Từ tháng 1 đến tháng 7-1960, Hải quân HK đã bí mật thực hiện công tác dọ thám các đảo Hoàng Sa, Phú Lâm, đảo Cây và đảo Linh Côn (văn thư số 979184 của Bộ Hải Quân HK-1960).

- 1 tháng 3-1961, 9 người Trung Hoa từ đảo Hải Nam đến đảo Hoàng Sa xin tị nạn (văn thư số 96 của Chỉ huy Tỉnh đoàn Bảo an Quảng Nam).

- 13 tháng 7-1961, chánh phủ VNCH đặt quần đảo HS trực thuộc tỉnh Quảng Nam và thiết lập xã Định   Hải trên quần đảo Hoàng Sa trực thuộc quận Hòa Vang, tỉnh Quảng Nam [10].

- 11 đến 16 tháng 6-1961, Hộ tống hạm Vạn Kiếp-HQ 03 và Vân Đồn-HQ 06 thám sát các đảo Song Tử Tây, Thị Tứ, Loại Tá và An Bang [7] [9].

- 29-30 tháng 6-1962, Hộ tống hạm Tụy Động-HQ 04 và Tây Kết-HQ 05 thi hành công tác thám sát đảo Song Tử Đông và Song Tử Tây thuộc quần đảo Trường Sa [7] [9].

- 19-24 tháng 5-1963, Hải vận hạm Hương Giang-HQ 404, Hộ tống hạm Chi Lăng-HQ 08 và Kỳ Hòa- HQ 09 đã trùng tu bia chủ quyền trên các đảo Trường Sa, An Bang, Thị Tứ, Loại Tá, Song Tử Đông và  Song Tử Tây [7] [9].

- Tháng 10-1963, toán thanh tra thuộc Bộ Quốc phòng Đài Loan ra thăm viếng một số đảo ở TS [2].

- 17-22 tháng 5-1964, Hộ tống hạm Tây Kết-HQ 05 và Đống Đa II-HQ 07 thám sát các đảo Trường Sa,  An Bang, Nam Yết và Loại Tá [7] [9].

- Tháng 9-1967, được tin chánh phủ VNCH có ý định xây phi trường trên đảo HS, cơ quan MACV đề    nghị HK không nên hợp tác với lý do TC, ĐL và PLT đều tuyên bố chủ quyền trên quần đảo HS. (Gravel Edition/The Pentagon Papers/Vol.I I trang 402)

Ngay sau đó, toán Công binh được gởi ra HS, nhưng đã thất bại trong việc nghiên cứu thiết lập 1 phi       trường trên đảo (“Quần đảo Hoàng Sa và chủ quyền VNCH” Đặc san Lướt Sóng-Phòng  TLC/BTL/HQ/ phát hành năm 1974).

- Năm 1967, Phi Luật Tân đưa người lên một số đảo ở TS. (Văn thư số 042356 ngày 15 FEB 74 của        TĐS/HK tại Manila gởi BNG/HK.) 

- 13 tháng 5-1969, nhật báo Nhân Dân của CSBV dựa theo nguồn tin từ TC đăng tin phi cơ HK xâm nhập không phận hai đảo Phú Lâm và Linh Côn trong quần đảo HS, thuộc tỉnh Quảng Đông, Trung Hoa.

- 6 tháng 9-1969, tàu đánh cá ngụy trang của Cộng sản Bắc Việt (CSBV) quay về HS trong vùng phụ cận đảo Linh Côn sau khi thất bại trong việc xâm nhập khu vực Sông Ông Đốc và bị chiến hạm HK theo dõi.

Từ năm 1969 đến năm 1972 đã xảy ra nhiều trường hợp tàu đánh cá ngụy trang của CSBV sau khi thất bại trong việc xâm nhập miền Nam đã quay về quần đảo Hoàng Sa (dựa trên tài liệu Commander Naval Forces Vietnam Monthly Summaries của Trung tâm Sử liệu Hải quân Hoa Kỳ-Naval Historical Center).

- 21 tháng 10-1969, Thủ tướng Trần Thiện Khiêm ký nghị định sáp nhập xã Định Hải vào xã Hòa Long   thuộc quận Hòa Vang, tỉnh Quảng Nam [10].       

- 16 tháng 6-1971, các chuyến bay trinh sát của Hải quân HK ghi nhận các chuyến convoy từ Yulin đảo Hải Nam đến đảo Phú Lâm mang theo vật liệu và đồ tiếp vận đã được TC tổ chức thường xuyên với sự hộ tống của hai Khu trục hạm. Trên đảo Phú Lâm đang xây khu vực neo cho các chiến hạm, xây cầu      tàu, nạo vét thủy đạo và các tòa nhà mới đang được dựng lên trên đảo (CIA secret 040 ngày 16/07/1971).   
- 10 tháng 7-1971, Tổng thống Phi Marcos tuyên bố quần đảo Trường Sa vô chủ và tranh chấp, ra lịnh cho Thủy quân Lục chiến Phi chiếm 3 đảo ở Trường Sa. (Larry J. Eshleman ‘The Paracels/ Spratlys Dispute and Its Potential for Renewed Sino-Vietnamese Armed Conflict’, August 1982).

- 11 tháng 7-1971, Đài Loan tăng cường quân số trên đảo Itu Aba (đảo Ba Bình hay Thái Bình) lên đến khoảng 500 người [5].

- 13 tháng 7-1971, Ngoại trưởng VNCH Trần Văn Lắm ngay tại thủ đô Manilla đã tuyên bố là Trường Sa và Hoàng Sa thuộc về Việt Nam từ bao nhiêu năm nay [3].

- 15 tháng 7-1971, Bộ Ngoại giao VNCH công bố văn thư tái xác nhận chủ quyền của Việt Nam trên Trường Sa và Hoàng Sa (Vietnam Bulletin tháng 8-1971).

- Khoảng đầu tháng 7-1971, Tổng thống Marcos Phi Luật Tân đã công khai yêu cầu ĐL rút lực lượng      phòng thủ khoảng một Tiểu đoàn ra khỏi đảo Ba Bình (Itu Aba), nhưng ĐL đã cứng rắn bác bỏ lời yêu         cầu này. Lý do là vì các báo cáo địa chất cho thấy vùng nước cạn trong quần đảo TS có tiềm năng dồi          dào dầu hỏa. (CIA top secret 196 ngày 23/07/1971).

Và cũng trong tháng này, Tổng thống Marcos tuyên bố các đảo được đặt tên Kalayaan trong quần đảo TS là “vô chủ và tranh chấp” do vậy từ nay trở đi với sự “chiếm đóng và kiểm soát” sẽ đủ lý do để cho một quốc gia giành lấy chủ quyền hợp pháp đối với các đảo này [2].

- Khoảng giữa tháng 7-1971, Bắc Kinh đưa ra bản tuyên cáo với lời lẽ mạnh mẽ tái xác nhận yêu sách chủ quyền trên quần đảo TS và tố cáo Phi mưu toan vi phạm  lãnh thổ Trung Hoa (CIA top secret 196 ngày 23/07/1971).

- 20 tháng 7-1971, quan tâm trước các diễn tiến dồn dập, BNG/HK tái phổ biến tài liệu về Biển Đông trong năm 1956 đến các cơ quan liên hệ, mô tả hiện nay vấn đề chủ quyền HS và TS đang ở trong     vòng tranh chấp giữa Việt Nam, Trung Hoa, Đài Loan và Phi, ngoài ra Pháp còn ngấm ngầm dành chủ           quyền trên một số đảo nhỏ ở TS.           
Đồng thời xác nhận lập trường của HK là không đứng về phía nào trong vấn đề chủ quyền [6].                

- Tháng 11-1971, Phụ tá Bộ trưởng BQP/HK Packard đồng ý là: “các công tác do thám trên không và      trên mặt biển phải được duy trì với khoảng cách tối thiểu là 12 hải lý trên 2 đảo mà TC tuyên bố thuộc        chủ quyền của họ là Phú Lâm (Woody) và Linh Côn (Lincoln).” [5]    
- 24 tháng 12-1971, TC đưa ra lời cảnh cáo về việc chiến hạm HK xâm phạm lãnh thổ của họ trong quần  đảo HS. HK giải thích là “chiến hạm HK hoạt động ở ngoài hải phận 12 hải lý và TC đã sử dụng ‘đường  thẳng căn bản’ ( the straight baseline) để cáo buộc HK vi phạm chủ quyền của họ.” [5]

- Trong năm 1971, Phi đưa quân lên chiếm 5 đảo ở TS gồm các đảo Song Tử Đông (Northeast Cay -        Parola Island), đảo Thị Tứ (Thitu Island - Pagasa island), đảo Loại Tá (Loaita Island – Kota Island), đảo Vĩnh Viễn (Nanshan Island – Lawak Island) và đảo Dừa (West York Island – Likas Island) [5].

- 24 tháng 3-1972, chánh phủ TC gởi văn thư cho chánh phủ HK phản đối việc chiến hạm và phi cơ HK  xâm phạm lãnh thổ TC.

Trong văn thư trả lời, HK xác nhận là chiến hạm và phi cơ HK đã từng hoạt động trong phạm vi 12 hải lý, nhưng không có khi nào vào gần hơn 3 hải lý.         
Chiến hạm và phi cơ HK theo dõi tàu đánh cá chở hàng lậu xâm nhập miền Nam nhưng bị bại lộ quay trở lại khu vực đảo Linh Côn trong quần đảo HS.          
Ngoài ra HK còn nhấn mạnh là “trong sự lợi ích của mối liên hệ giữa HK-TC, phía HK đã ban hành chỉ thị là từ nay trở đi chiến hạm HK sẽ duy trì khoảng cách hoạt động tối thiểu là 12 hải lý trong quần đảo HS. Điều này không phải là tiền lệ đối với lập trường của HK trên vấn đề lãnh hải hay là các yêu sách khác biệt về chủ quyền đối với quần đảo HS.” [5]    
- 3 tháng 4-1972, Kissinger xác nhận là hoạt đông của tiềm thủy đĩnh HK không bị giới hạn bởi điều lệ trên, tuy nhiên không  được vào quá 3 hải lý. (LOC-HAK-537-7-13-4 Top Secret, 3 tháng 4-1972)
- 12 tháng 4-1972, tại văn phòng đại diện TC ở Liên hiệp quốc, New York, Huang Hua Đại sứ TC tại      LHQ, trước sự hiện diện của Henry Kissinger đã đọc bản thông điệp có điểm nhấn mạnh đến HS như sau:          “Phía TC ghi nhận sự cam kết trong bản văn mà TC đã nhận được ngày 3 tháng 4-1972 từ HK là chiến hạm và phi cơ HK sẽ không vượt quá giới hạn 12 hải lý trong quần đảo Hoàng Sa của TC (China’s Hsi Hsa islands).”

Đồng thời phía TC lập lại lời tuyên bố là quần đảo HS là lãnh thổ không thể chối cãi của TC và chiều       rộng phần lãnh hải của TC đã được quy định là 12 hải lý và TC đòi hỏi các nước tôn trọng điều này.

Kissinger chấp nhận thông điệp này của TC nhưng không trình lên Tổng thống Nixon [5].    
- 22 tháng 6-1972, Kissinger gặp Chu Ân Lai ở Bắc Kinh, trong dịp này Kissinger phát biểu là:
“HK đã công nhận việc TC phản đối chiến hạm và phi cơ HK vi phạm quần đảo HS và HK đã tiến hành việc giới hạn vào ngày 12 tháng 3.” [5] 
- 26 tháng 9-1972, tàu tuần tiễu ĐL lên khám xét tàu đánh cá Nhật Bản vi phạm lãnh hải đảo Ba Bình [2].

- 20 tháng 1-1973, Bộ Ngoại giao PLT gởi văn thư đến Tòa Đại Sứ ĐL tại thủ đô Manila yêu cầu chánh  phủ ĐL triệt thoái quân lính trên đảo Ba Bình (Thái Bình-Itu Aba). Lý do là ĐL đã không thi hành đúng   theo Hiệp ước Hòa bình San Francisco khi đưa quân chiếm đóng đảo Ba Bình mà không có sự ưng thuận và cho phép của các nước đồng minh (điện văn số 066070 của TĐS/HK tại Manila).

- 10 tháng 7-1973, VNCH thực hiện cuộc khảo sát đảo Nam Yết trong quần đảo TS để chuẩn bị việc            xây cất doanh trại và đưa Địa phương quân lên đồn trú trên đảo.

Đã có sự chạm trán giữa lực lượng đổ bộ lên đảo Nam Yết và lực lượng ĐL trên đảo Thái Bình. Khi tiểu đĩnh của toán đổ bộ đang trên đường tiến vào đảo Nam Yết (trong đó có Trung tá Cung thuộc Quân           đoàn III là Chỉ huy trưởng cuộc thám sát), chiến đĩnh Đài Loan đã tiến lại gần chĩa súng uy hiếp và hộ      tống họ về đảo Thái Bình [12].

- Tháng 8-1973, Hải quân VNCH đã mở cuộc hành quân đổ bộ chiếm đóng đảo Nam Yết do HQ Đại tá  Hà Văn Ngạc chỉ huy. Chiến hạm chở theo toán Công binh, toán Địa phương quân thuộc Tiểu khu Bình Tuy cùng vật liệu xây cất.

         Với sự chiếm đóng đảo Nam Yết, lần đầu tiên trong lịch sử, chánh quyền Việt Nam Cộng Hòa đã chánh thức thiết lập sự hiện diện thường trực của Việt Nam trong quần đảo Trường Sa [12].

- Trong khoảng mùa hè 1973, lợi dụng tình thân thiện và hiếu khách của Địa phương quân trú đóng trên đảo HS, tàu đánh cá TC đã gởi các toán thăm dò lên đảo với mục đích dọ thám đơn vị và vị trí phòng thủ, quan sát địa thế, dò xét thủy đạo [13].

- 12 tháng 8-1973, từ Đà Nẵng một toán chuyên viên Việt-Nhật đã được Tuần dương hạm Trần Quang   Khải-HQ 2 đưa ra HS nghiên cứu về phốt phát. Phái đoàn trở về Đà Nẵng ngày 22/08/1973 [14].         

- Trong tháng 8-1973, Tư lịnh Lực lượng HK tại Thái Bình Dương (CINCPAC) gởi phiếu trình lên Bộ Tham mưu Liên quân (Joint Chief of Staff) yêu cầu xác định về văn thư giới hạn khoảng cách không thám trong quần đảo HS là 12 hải lý. Đề nghị là khoảng cách này chỉ nên áp dụng đối với nhóm Nguyệt Thiềm, vì nếu áp dụng cho toàn thể quần đảo HS, điều này có thể được TC hiểu ngầm như là sự công nhận giá trị pháp lý yêu sách chủ quyền của TC trên toàn thể quần đảo HS, việc đó có thể gây bất lợi về chủ quyền của chánh phủ VNCH.   
[đến cuối tháng 12-1973 vẫn chưa nhận văn thư trả lời (Paracel Islands surveillance – CINCPAC command history 1973 - volume I-TOP SECRET)].

- 6 tháng 9-1973, chánh phủ VNCH sáp nhập quần đảo TS vào xã Phước Hải, quận Đất Đỏ, tỉnh Phước  Tuy [10].

- Tháng 9-1973, (có thể sớm hơn), TC khởi sự các cuộc tập dượt hành quân đổ bộ xuất phát từ căn cứ Bắc Hải (Pei Hai) đến các địa điểm có địa thế tương tự như các đảo Hoàng Sa, Cam Tuyền và Vĩnh Lạc [13].

- Tháng 10-1973, chiến hạm USNS Pendleton của Hải quân HK bị mắc cạn và bỏ xác ở đảo Tri Tôn thuộc nhóm Nguyệt Thiềm (văn thư nội bộ của Hải quân HK trong tháng 2-1974).

- Tháng 10-1973, ĐL trao văn thư đến BNG/VN phản đối hoạt động gần đây của Việt Nam trong và       chung quanh quần đảo TS mà họ cho là thuộc về chủ quyền của ĐL [15].

- 3 tháng 10-1973,  một chiến hạm của HQ/VNCH đã rời Đà Nẵng chở theo một toán chuyên viên của    Tiểu đoàn 8 Công binh Kiến tạo ra HS với nhiệm vụ thám sát địa điểm thích hợp để xây cầu tàu trên đảo Hoàng Sa và tái dựng lại bia chủ quyền trên đảo Cam Tuyền.          
Chiến hạm về lại Đà Nẵng ngày 5 tháng 10 sau khi hoàn tất công tác [16].

- 10-14 tháng 11-1973, trong chức vụ Ngoại trưởng, Henry Kissinger thăm TC.

- 30 tháng 11-1973, Tuần dương hạm Lý Thường Kiệt HQ 16 của HQVN chở toán ĐPQ và nhân viên khí tượng ra đảo HS thay thế cho toán lính và nhân viên khí tượng đã quá hạn kỳ [8].

- 05 tháng 12-1973, để trả lời câu hỏi của nhà viết báo độc lập (freelance) Mike Morrow về lập trường của chánh phủ HK trong việc TC tuyên bố chủ quyền trên khu vực rộng lớn của Biển Đông, đặc biệt là vùng biển chung quanh TS, TĐS/HK tại Singapore đã xin chỉ thị của BNG/HK.

- 07 tháng 12-1973, Đại sứ Martin trình bày ý kiến của ông: “lập trường của HK trước cũng như sau vẫn luôn là không đứng về bên nào trước các yêu sách trái ngược nhau về chủ quyền trên các quần đảo. Đây là khu vực có sự tranh chấp. HK không nên can dự vào.”

- 12 tháng 12-1973, BNG/HK gởi điện văn đến các TĐS Sài Gòn, Singapore, Manila, Taipei và Văn        phòng Liên lạc HK ở Bắc Kinh đồng ý với Đại sứ Martin và xác nhận “lập trường của Hoa Kỳ trước cũng như sau vẫn luôn là không đứng về bên nào trong những tranh chấp về chủ quyền trên các quần đảo.” [15]

- 19 tháng 12-1973, báo cáo từ TĐS/HK tại Saigon cho biết là những cuộc khảo sát địa chấn ngoài khơi   bờ biển Việt Nam tiến triển một cách nhanh chóng, hảng dầu Esso hầu như đã hoàn tất việc khảo sát, Shell, Mobil và Sunnydale vẫn còn tiếp tục thăm dò trong khu vực của họ. 
Chánh quyền địa phương ước đoán có thể khởi sự việc khoan thăm dò vào cuối mùa hè 1974 [15].

- 11 tháng 1-1974, BNG/TC tái xác nhận chủ quyền trên các quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa, Trung Sa (Chungsha-Macclesfield) và Đông Sa (Tungsha-Pratas) [15].  

- 12 tháng 1-1974, BNG/VNCH công bố văn thư phản đối việc TC tuyên bố chủ quyền trên TS, HS và    một lần nữa xác nhận chủ quyền hai quần đảo này thuộc về VNCH là quốc gia hợp pháp và hợp hiến duy nhất do dân bầu lên ở phía Nam vĩ tuyến 17. Bản văn viết tiếp là “chánh phủ VNCH cương quyết bảo vệ chủ quyền và sự vẹn toàn lãnh thổ.”

- 15 tháng 1-1974, Tuần dương hạm Lý Thường Kiệt - HQ 16, trong chuyến công tác đặc biệt ra HS đã   phát giác tàu đánh cá võ trang TC gần đảo Cam Tuyền [15].

- 16 tháng 1-1974, Ngoại trưởng VNCH họp báo cho biết là “tàu TC đã xâm phạm hải phận Hoàng Sa và đã đưa người lên đảo, đây là sự vi phạm chủ quyền của VNCH.”

- 17 tháng 1-1974, Phát ngôn viên BNG/ HK tuyên bố “HK không có chủ quyền trên các hải đảo và mặt  khác không dính líu. Vấn đề này do các quốc gia tuyên bố chủ quyền tự giải quyết với nhau”. [15]  

- 17 tháng 1-1974, nhận chỉ thị từ BNG/HK, Đại sứ Martin đã gặp và nhấn mạnh với Ngoại trưởng          Vương Văn Bắc 4 điểm sau:

         1.- sự cần thiết làm dịu tình hình

      2.- tránh bất cứ hành động nào có thể đưa đến sự leo thang.

      3.- lập tức cố gắng đưa sự xung đột qua lãnh vực ngoại giao như Hội đồng Bảo an Liên hiệp quốc.

         4.- dù trong bất cứ trường hợp nào quân đội Hoa Kỳ sẽ không can dự vào [15].  
- 18 tháng 1-1974, Đại sứ Nguyễn Hữu Chí Quan sát viên thường trực của VNCH tại Liên hiệp quốc      (LHQ) gởi văn thư cho Chủ tịch Hội đồng Bảo an LHQ trong đó có kèm theo kháng thư của Ngoại   trưởng Vương Văn Bắc phản đối việc TC trắng trợn vi phạm lãnh thổ thuộc chủ quyền VNCH và yêu        cầu ông phân phối văn thư này đến các thành viên trong Hội đồng Bảo an [15].

- 18 tháng 1-1974, chánh phủ ĐL ra tuyên cáo tái xác nhận chủ quyền trên quần đảo HS và TS [15].        

- 19 tháng 1-1974, hải chiến giữa HQ/VNCH và HQ/TC.   
Lực lượng Hải và Không quân HK nhận lịnh tránh xa khu vực giao chiến.

- 20 tháng 1-1974, TC đổ bộ quân chiếm trọn quần đảo Hoàng Sa.            
- 20 tháng 1-1974, Đại sứ Nguyễn Hữu Chí Quan sát viên thường trực VNCH tại LHQ gởi văn thư đến  chủ tịch Hội đồng Bảo an yêu cầu HĐBA lập tức triệu tập buổi họp để có những hành động khẩn cấp        thay đổi tình hình và chấm dứt sự xâm lăng của TC [15].

- 20 tháng 1-1974, cơ quan Thông tấn xã Xinhua (NCNA) của TC lần đầu tiên lên tiếng cho là: “Chánh   quyền Sài Gòn của Nam Việt Nam trắng trợn xâm lăng quần đảo Hoàng Sa của Trung Hoa và khởi sự các cuộc xung đột vũ trang.” [15]     
- 20 tháng 1-1974, Đại sứ Nguyễn Hữu Chí chuyển văn thư của NT Vương Văn Bắc lên Tổng thư ký      LHQ Kurt Waldheim và Chủ tịch Hội đồng Bảo an LHQ Gonzalo Facio [15].

CHÚ THÍCH         
* SEATO (Southeast Asia Treaty Organization-Hiệp ước Phòng thủ Đông Nam Á).         
** - Trong tháng 2-1974, trả lời thắc mắc của tòa Đại sứ Anh tại Paris liên quan đến việc chánh phủ         Pháp tuyên bố chủ quyền trên quần đảo TS trước đây, chánh phủ Pháp giải thích là trong thời kỳ bảo hộ         họ đã thay mặt đế quốc An Nam để làm việc này.(Văn thư số 058944 ngày 04 tháng 2-1974 từ TĐS/HK ở Paris gởi về BNG/HK)  
     - Theo tài liệu của “Embassy of Vietnam, Washington, D.C. April 2, 1959”, Bộ Ngoại giao Pháp đã ấn            hành bản thông báo cho biết là các đảo sau đây đã được các đơn vị hải quân Pháp chiếm đóng và từ nay trở đi thuộc chủ quyền của Pháp (đăng trong Công Thư ngày 25 tháng 7-1933 trang 7784):

             1.- đảo Trường Sa, vị trí 8°39’ N và 111° E, chiếm hữu ngày 13 tháng 4-1930.     

             2.- đảo An Bang, vị trí 7°52’ N và 112°55’ E, chiếm hữu ngày 7 tháng 4-1933.     

             3.- đảo Ba Bình, vị trí 10°22 N và 114°21’ E, chiếm hữu ngày 10 tháng 4-1933.

             4.- nhóm gồm hai đảo vị trí 11°29’N và 114°21 E   
                  (LTG: đây là hai đảo Song Tử Đông và Song Tử Tây),chiếm hữu ngày 10 tháng 4-1933.

             5.- đảo Loại Tá, vị trí 10°42’ N và 114°25’ E, chiếm hữu ngày 11 tháng 4-1933.

             6.- đảo Thị Tứ, vị trí  11°07’ N và 114°16’ E, chiếm hữu ngày 12 tháng 4-1933.

*** Ngày 25 tháng 2-1974, điện văn từ Văn phòng Liên lạc HK (USLO-US Liaison Office) ở Bắc Kinh gởi về BNG/HK tường thuật là khi Phụ tá Bộ trưởng Thể thao Trung Cộng được hỏi là tại sao TC     không xâm chiếm các đảo khác thay vì quần đảo Hoàng Sa (chẳng hạn như Trường Sa), ông đã trả          lời là TC không có tuyên bố chủ quyền trên các đảo này.        
****
Tên của đơn vị TQLC có thể không chính được chính xác.     

***** 82 ngư phủ TC (tài liệu của CIA và Lưu Văn Lợi), (Theo BNG/HK có khoảng 50 người đã bị bắt giữ trong khu vực đảo Quang Hòa), (theo www.military.cn/html/00/t-38000.html thì Trợ chiến hạm Nguyễn Văn Trụ HQ 225 đã bắt giữ 5 tàu đánh cá và 69 ngư phủ TC)  
THAM KHẢO        
- [1] Monique Chemillier-Gendreau. “La Souverainete sur les Archipels Paracels et Spratleys”, Paris 1996 (bản dịch Anh ngữ).

- [2] Esmond D. Smith, Jr. “China, Technology and the Spratly islands” Naval War College, 03-1994.     

- [3] Lưu Văn Lợi. “The Sino-Vietnamese difference on the Hoàng-Sa and Trường-Sa archipelagoes." Thế Giới Publishers - Hà-Nội 1996.

- [4] Ministry of Foreign Affairs Socialist Republic of Vietnam 1981 “The Hoang Sa and Truong Sa         archipelagoes Vietnamese territories.”

- [5] Foreign relations of the United States 1955-1957/1958-1976.

- [6] Department of State, Bureau of Intelligence & Research. “Islands of the South China Sea” 07-1971.           

- [7] White paper on the Hoang Sa and Truong Sa - Republic of Vietnam Ministry of Foreign Affairs       Saigon, 1975.

- [8] Trần Thế Đức. “Hoàng-Sa qua những nhân chứng.”_Đặc san Sử địa số 29 - Sài-Gòn 1975.   

- [9] Đinh Phan Cư. “Chủ quyền quần đảo Hoàng Sa&Trường Sa” Luận văn tốt nghiệp Học viện Quốc    gia Hành chánh-1972.

- [10] Bà và Ông Trần Đăng Đại. “Các văn kiện chính thức xác nhận chủ quyền Việt Nam trên hai quần   đảo Hoàng Sa từ thời Pháp thuộc tới nay” _ Đặc san Sử địa số 29 - năm 1975.

- [11] No.43 Straight Baselines People’s Republic of China – U.S. Department of State-Bureau of             Intelligence and Research, July 1-1972.

- [12] Thềm Sơn Hà. “ Hành quân chiếm đóng đảo Nam Yết tháng 8-1973” đăng trong www.hqvnch.net

- [13] Department of the US Army. "Chinese Amphibious Assaults in the Paracel Archipelago."    December 27, 1974.

- [14] Trần Hữu Châu. “Phúc trình về công tác nghiên cứu phốt phát cuối cùng tại quần đảo Hoàng Sa của phái đoàn Nhật-Việt vào mùa thu năm 1973.” Đặc san Sử địa số 29 - năm 1975.

- [15] Điện văn liên lạc giữa TĐS/HK và BNG/HK.

- [16] Điện văn số 104813 ngày 15 tháng 10-1973 từ TĐS/HK/SG gởi BNG/HK