HOÀNG SA VÀ TRƯỜNG
SA TỪ NĂM 1950 ĐẾN 20 THÁNG 1 NĂM 1974
(trích trong sách'Sự Thật Hải Chiến Hoàng Sa 19/01/1974')
Thềm Sơn Hà
Những diễn
tiến từ
năm 1950 cho đến
khi Trung Cộng chiếm đoạt trọn
vẹn quần
đảo Hoàng Sa ngày 20 tháng 1-1974.
- Tháng 4-1950, Trung Hoa Quốc Gia (Đài Loan) rút quân ra khỏi đảo Phú
Lâm thuộc quần đảo Hoàng Sa (HS) sau khi Tưởng Giới Thạch thua trận di tản về
Đài Loan tháng 12-1949 [1].
- Tháng 5-1950, lo ngại Trung Cộng (TC) tấn công, Đài Loan (ĐL) rút lực
lượng trú đóng trên đảo Ba Bình thuộc
quần đảo Trường Sa (TS) về nước để tăng cường phòng thủ [2].
- 14 tháng 10-1950, chánh phủ Pháp chuyển giao quyền kiểm soát HS cho chánh
phủ Bảo Đại [1].
- mùa hè 1951 TC đưa một ít người lên 3 đảo ở Hoàng Sa, thiết lập trạm truyền
tin, khí tượng và bắt đầu xây cất các cơ sở quân sự. (CIA-RDP82-00457R009200010010-2
ngày 1 tháng 11-1951)
- 15 tháng 8-1951, Ngoại trưởng TC Chu Ân Lai tuyên bố tất cả các hải
đảo trong Biển Đông bao gồm cả HS và TS “luôn luôn là lãnh thổ Trung Quốc. Mặc dù các đảo này đã bị Nhật Bản chiếm đóng một thời gian trong cuộc chiến tranh xâm lược do chủ nghĩa đế quốc Nhật chủ xướng, chúng đã được chánh phủ Trung Hoa thời bấy giờ tiếp quản sau khi Nhật Bản đầu hàng.” [2]
- 7 tháng 9-1951, Thủ tướng Trần Văn Hữu, Trưởng phái đoàn Việt Nam tại
Hội nghị San Francisco long trọng tuyên
bố chủ quyền của quần đảo TS và HS “đã từ lâu luôn thuộc về Việt Nam.”
Không có sự phản đối nào từ các phái đoàn tham dự (cả TC lẫn ĐL đều không được
mời) [2] [3].
- 8 tháng 9-1951, Nhật Bản ký hiệp ước hòa bình tại San Francisco.
Điều 2 của hiệp ước nói rõ như
sau: “Nhật Bản từ bỏ tất cả quyền, danh nghĩa và yêu sách đối với quần đảo TS và quần đảo HS” (nhưng không nói rõ là sẽ chuyển giao các đảo cho
ai) [2].
- Trong năm 1953, chánh phủ
Pháp đã thực hiện cuộc khảo sát về hải dương học, địa chất học, địa lý học và
sinh thái học tại quần đảo HS [4].
- Tháng 5-1954, bảy ngư phủ TC được
phi cơ của không quân Hoa Kỳ (HK) cứu thoát trên một bãi đá trong quần đảo HS [5].
- Tháng 6-1955, Morton F. Meads
công dân Hoa Kỳ tuyên bố chiếm hữu “quần đảo Manity” ở về hướng Tây Palawan và thiết lập “Kingdom
of Humanity.”
Sự
chiếm hữu này
không
được chánh
phủ Hoa Kỳ hậu thuẫn
[6].
- Từ tháng 8-1955 sự hiện diện
của TC trên đảo Phú Lâm đã được phi cơ không tuần HK quan sát trong rất nhiều lần [6].
- 5 tháng 9-1955, giác thư của Chánh
phủ Pháp nhắc lại việc Pháp tuyên bố chủ quyền trên đảo Trường Sa và các đảo
lân cận, lưu ý là quần đảo Hoàng Sa thuộc về Việt Nam từ thế kỷ 18 [6].
- Tháng 12-1955 hoặc tháng
1-1956, TC thực sự chiếm đóng đảo Phú Lâm, sau đó TC đã cho xây các cơ sở cố định,
các cơ sở giải trí, mang đàn bà và trẻ con lên đảo [6].
(theo tài
liệu của
Cincpac Command History năm 1973 “TC bắt
đầu chiếm đóng phía Bắc
quần đảo HS năm 1955 khi 250
thường dân được đưa
lên đảo Phú Lâm để
khai thác
phân
chim.”)
- 21 tháng 5-1956, Tomas Cloma là
bạn và là người hợp tác kinh doanh với Phó Tổng thống kiêm Ngoại trưởng (NT)
Phi Luật Tân (PLT) Carlos P. Garcia (đảm
nhận chức vụ Tổng thống từ tháng 3-1957) chánh thức thông báo cho chánh phủ
Phi và gởi cáo thị đến báo chí trong, ngoài nước về việc chiếm hữu hầu hết các
đảo ở TS và khu vực “Dangerous Ground”,
Tomas
Cloma đặt tên
cho nhóm
đảo này
là
Freedomland (Kalayaan). Ngoài ra Cloma còn yêu cầu
chánh phủ Phi đặt nhóm đảo này trong tình trạng bảo vệ (protectorate status)
nhưng chánh phủ Phi làm ngơ trước lời yêu cầu này [6].
- 23 tháng 5 năm 1956, Đại sứ ĐL
tại Manila trình bản kháng nghị chính thức lên NT Phi, cho rằng các hòn đảo do
Cloma “tìm thấy” thuộc về quần đảo TS, là một phần lãnh thổ của Trung Quốc.
Trong khi đó tại Đài Bắc, Ngoại trưởng ĐL trình bày với Đại Sứ Phi các tài liệu
chứng minh chủ quyền của Trung Quốc
trên các đảo [2].
- 23 tháng 5-1956, không ảnh do
phi cơ không tuần HK chụp được cho thấy có khoảng 250 người trên đảo Phú Lâm [6].
- 24 tháng 5-1956, chánh phủ Việt
Nam Cộng Hòa (VNCH) tuyên bố quần đảo TS “luôn luôn là một
phần của nước Việt
Nam.” [2]
- 29 tháng 5-1956, Bộ Ngoại giao
(BNG) TC lập lại lời tuyên bố của Chu Ân Lai vào ngày 15 tháng 8-1951, khẳng
định là đảo Ba Bình và đảo Trường Sa cùng với các đảo nhỏ khác trong vùng lân
cận, kết hợp tạo thành quần đảo TS “luôn luôn thuộc về lãnh thổ Trung Hoa. TC có chủ quyền không thể chối cãi, hợp pháp trên các đảo này.”
[2]
- 1 tháng 6-1956, Ngoại trưởng VNCH
Vũ Văn Mẫu tái xác nhận chủ quyền của VNCH trên hai quần đảo HS, TS và ông cũng
nhấn mạnh là điều này đã được công nhận bởi hiệp ước San Francisco 1951 [7].
- 2 tháng 6-1956, Ngoại trưởng ĐL
phủ nhận giá trị pháp lý bản tuyên cáo của VNCH và tái xác nhận bản tuyên cáo chủ quyền của họ.
Trong cùng ngày, ĐL gởi hai khu
trục hạm ra công tác thám sát các đảo ở TS [6].
- 2 tháng 6-1956, Đại sứ HK tại
Đài Bắc đảm bảo với Ngoại trưởng ĐL là HK không có ý định can dự vào việc tranh
chấp ở Trường Sa giữa Đài Loan và Phi Luật Tân.
Lập trường của HK là quyền sở hữu
của những đảo này chưa được giải quyết [2].
- 10 tháng 6-1956, NT Vũ Văn Mẫu
gởi văn thư đến Tòa Đại sứ HK trong đó có đính kèm công điện của đài khí tượng
VN trên đảo Hoàng Sa báo cáo “Lính TC đã đổ bộ
lên
đảo Cam Tuyền (Robert Island) . Tính
mạng của tất cả
nhân
viên
đang bị đe dọa.
Yêu cầu được di tản ngay.” (trong
chuyến bay thường lệ
ngày
9 tháng
6, phi cơ không thám HK xác nhận
sự có mặt
của khoảng 75 dân TC trên đảo
Cam Tuyền - tài liệu
CIA ngày 12/06/1956).
Ngay sau đó, trong hai ngày 12 và
13, chánh phủ HK đã ra lịnh cho phi cơ trinh sát thực hiện các phi vụ quan sát và hai khu trục hạm cũng đã được
phái đến tận nơi, đổ bộ một toán lính
lên đảo Cam Tuyền để mở
cuộc tuần tiễu điều tra. Kết quả cho thấy là toán người TC đã rời khỏi đảo.
Nhân dịp này, NT Vũ Văn Mẫu thúc
giục chánh quyền gởi quân tăng cường đơn vị đồn trú.
Tổng thống Ngô Đình Diệm chỉ thị NT Mẫu nên xác định là trong trường hợp cần
thiết, hành động xâm lược này của TC có cần đến sự can thiệp của khối SEATO *
hay không?
[Trong
thời gian này trên đảo
HS đang có 6 người
Pháp
và
một số nhân viên người
Việt điều
hành
đài
khí
tượng (tài liệu CIA ngày 10/06/1956).]
[5][6]
- 9 tháng 6-1956, Đại diện Lâm thời Chánh phủ Pháp ở Manila thông báo Ngoại
trưởng Phi là quần đảo TS thuộc về Pháp
với tư cách chiếm đóng trong hai năm 1932-1933, ông bày tỏ rằng trong khi Pháp
đã nhường quần đảo HS cho Việt Nam,
nhưng Pháp không nhường lại TS [2]. **
- 15 tháng 6-1956, Thứ trưởng
Ngoại giao CS Bắc Việt Ung Văn Khiêm tuyên bố với Đại diện Lâm thời Tòa Đại sứ
TC là: “Theo
dữ liệu Việt
Nam, quần đảo
HS và
TS là
một phần có tính cách lịch
sử của lãnh thổ
Trung Quốc.” [2] ***
- 26 tháng 6-1956, hai Khu trục
hạm ĐL đã chở khoảng từ 50 đến 100 Thủy quân Lục chiến (TQLC) ra TS tái thiết lập trại lính trên đảo Ba Bình
(Itu Aba). [cuối
năm 1946, ĐL đưa
hai khu trục hạm
mang quân thiết
lập doanh trại trên đảo
này
nhưng đã rút khỏi
vào
tháng
5-1950 để phòng thủ
đảo ĐL sau khi lục
địa Trung Hoa rơi vào tay Cộng
sản (tài liệu CIA ngày 27/06/1956).]
- Tiếp theo lời đề nghị của NT Vũ
Văn Mẫu, trong khoảng 6 tháng cuối năm 1956 (có tài liệu
viết là tháng 7-1956),
chánh phủ VNCH đưa Tiểu đoàn 42/162 **** Thủy quân Lục chiến (TQLC) ra đồn trú
trên đảo HS, nhưng đến tháng 5-1957 chỉ còn lại một Đại đội.
Ngày 8/05/1957, Hải vận hạm Hàn Giang (LTG:HQ
401) chở một Đại đội TQLC từ Nha Trang ra thay thế Đại đội của Tiểu đoàn
42/162. Trong thời gian hoạt động nơi đây, TQLC đã luân phiên trú đóng trên các
đảo trong nhóm Nguyệt Thiềm, nhưng không thiết lập đồn lính trên bất cứ đảo
nào, ngoại trừ đảo Hoàng Sa [8] [9].
- 11 tháng 7-1956, lực lượng hải
quân ĐL đổ bộ lên đảo Trường Sa cách đảo Ba Bình 180 hải lý về hướng Tây Nam
trong thời gian ngắn [2].
- 19 tháng 7-1956, tin từ TĐS/HK ở Sài Gòn cho biết trong khoảng thời gian gần
đây, ĐL đưa quân lên thiết lập trại lính
trên một đảo thuộc quần đảo TS, một nhóm tư nhân người Phi hoạt động trong khu
vực TS và một chiến hạm của Pháp cũng
đang có mặt trong vùng.
Tổng thống Ngô Đình Diệm cho là Việt Nam không thể đứng yên trong khi Đài Loan,
Phi Luật Tân và Pháp đang có những hành động thúc đẩy yêu sách chủ quyền của
họ, vì vậy Tổng thống Diệm dường như
quyết tâm đưa ra một hành động chiếm cứ tượng trưng trên một hay nhiều
đảo đang trong vòng tranh chấp ở TS để củng cố yêu sách chủ quyền của Việt Nam.
Việc ông muốn đưa ra vài hành động để giữ thể diện càng làm tăng thêm sự phức tạp
đối với một hoàn cảnh khó xử (tài liệu
CIA ngày 19/07/1956).
- Tháng 8-1956, quan tâm đến
những diễn biến gần đây trong khu vực Biển Đông, BNG/HK xác định lậptrường: “Vị thế quốc tế của các quần đảo này chưa bao giờ được giải quyết. Hoa Kỳ không đưa ra yêu sách chủ quyền của riêng mình trong khu vực, cũng như không đưa ra bất cứ quyết định chính thức nào về giá trị của các yêu sách chủ quyền riêng biệt của các nước khác.”
[5]
- 22 tháng 8-1956, Hộ tống hạm
Tụy Động (HQ 04) thuộc Hải quân VNCH đã dựng cờ và bia chủ quyền trên đảo Song
Tử Tây và Nam Yết (báo Thanh Niên 17
tháng 6-2014).
- 22 tháng 10-1956, Chánh phủ
VNCH ban hành nghị định sáp nhập TS vào tỉnh Phước Tuy [1] [10].
- Trong năm 1956 Tổng nha Kỹ nghệ
và Khoáng sản mở cuộc thám sát các đảo Hoàng Sa, Cam Tuyền, Vĩnh Lạc và Duy Mộng với sự trợ giúp của
Hải quân VNCH [4].
- Trong năm 1956, Bộ Kinh tế VNCH
cấp giấy phép đầu tiên cho thương gia Lê Văn Cang khai thác phốt phát trên 3
đảo Vĩnh Lạc (Money Island), Cam Tuyền (Robert) và Hoàng Sa (Pattle) [7].
- Trong năm 1955 và 1956, Phi
Luật Tân đã quan tâm đến việc chiếm đóng và tuyên bố chủ quyền trên một hoặc nhiều đảo ở TS nhưng còn do dự vì
lo ngại không được sự ủng hộ của Hoa Kỳ [5].
- 4 tháng 9-1958, Trung Cộng
tuyên bố xác nhận lãnh hải 12 hải lý bao gồm quần đảo Trường Sa và Hoàng Sa. Trong bản tuyên cáo này TC
khẳng định “… chánh
quyền Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa có quyền lấy lại những khu vực này bằng tất cả các phương tiện thích hợp vào thời điểm thích hợp. Đây là vấn đề nội bộ của Trung Hoa, can thiệp từ nước ngoài không được dung thứ.” [11]
- 14 tháng 9-1958, Thủ tướng CSBV
Phạm Văn Đồng gởi văn thư cho Thủ tướng TC Chu Ân Lai công nhận bản tuyên bố
này. 
Năm 1958 một đội 40 tàu đánh cá ngoài khơi điều khiển bởi 400 ngư phủ bắt đầu
hoạt động từ đảo Phú Lâm. Hàng chục tòa
nhà, dường như liên quan đến việc khai thác phân chim, đã được xây dựng trên bờ biển phía tây bắc của đảo Linh Côn;
đồn lũy với một số ít quân lính đã được thiết lập trên đá Bắc và đảo Linh Côn; và bộ chỉ huy quân sự đã được
thành lập trên đảo Phú Lâm.
Một trạm thời tiết, địa điểm
radar, một đài phát thanh, một nhà máy điện, và một số (có thể là) địa điểm đại
bác phòng không đã được xây dựng trên đảo Phú Lâm; một hệ thống radar cảnh báo
sớm được thiết lập trên đảo Linh Côn; và
dàn antenna truyền tin đã được dựng lên trên đảo Đá và đá Bắc (Cincpac Command History năm
1973).
- 22 tháng 2-1959, TC đưa ngư phủ
có võ trang xâm nhập bất hợp pháp đảo Cam Tuyền, Quang Hòa và Duy Mộng nhưng đã bị chiến hạm HQ/VNCH phối
hợp với TQLC kịp thời ngăn chận và đã bắt giữ 80 ngư phủ TC cùng tịch thu 3 ghe đánh cá trang bị động cơ
trong khu vực đảo Quang Hòa, ngoài ra khoảng 100 TQLC cũng đã đổ bộ lên đảo
Quang Hòa để lục soát vũ khí có thể đã được chôn dấu. Sau đó toán ngư phủ đã
được đưa về Đà Nẵng và được thả ra vào ngày 2 tháng 3 [7] [9]. *****
Tuy nhiên, Trung Cộng không đưa ra biện pháp đe dọa [5].
- 28 tháng 7-1959, Wang Bingnan Đại sứ TC tại Ba Lan (kiêm đại
diện TC thảo luận
với HK ớ cấp
bực Đại
sứ) phản đối với Đại sứ HK Jacob Beam
tại Ba Lan (kiêm
đại diện HK thảo
luận với TC ở
cấp bực Đại sứ)
về việc chiến hạm và phi cơ HK trong tháng 6 và 7-1959 đã xâm phạm lãnh hải TC
11 lần trong khu vực quần đảo HS.
Đại sứ Beam đã phủ nhận chủ quyền của TC trên quần đảo HS và phát biểu là Hải
quân HK hoạt động
trong hải phận quốc tế và thi hành công tác tự vệ [5].
Trong điện văn gởi cho Đại sứ Beam ngày 3 tháng 8-1959, Robert Murphy Phụ tá
Thứ trưởng BNG/ HK Đặc trách về
Chánh trị xác nhận là: [Hải quân HK hoạt động ngoài hải phận quốc tế và tiêu chuẩn
đặt
ra cho công tác tuần tiễu của Hải quân
HK là ngoài khu vực 12 hải lý dựa trên đường thẳng căn bản mà TC đã vẽ ra,
nhưng phi cơ HK có thực hiện các chuyến bay do thám ngang qua Hoàng Sa. Những chuyến bay
tuần thám thường xuyên tiêu biểu này đã được HK thực hiện trong nhiều tháng mà
không gặp sự phản đối nào.
Việc TC tuyên bố chủ quyền trên quần đảo không có giá trị pháp lý và những lời
“cảnh cáo nghiêm trọng” gần đây liên quan đến quần đảo này có vẽ như là một
phần trong nỗ lực rộng lớn hơn của TC trong
khu vực phía Tây Thái Bình Dương nhằm
buộc HK duyệt lại chính sách tuần tiễu của mình đi kèm theo bằng sự đe dọa, yêu sách, phản kháng và thỉnh thoảng
tấn công.] [5]
- 31 tháng 7-1959, TC tố cáo không tuần
thuộc hải quân HK vi phạm nghiêm trọng không phận khu vực quần đảo HS do TC kiểm soát tổng cộng 61 lần
từ ngày 23 tháng 6-1959.
[từ ngày 7 tháng 9-1958 và liên tục cho đến cuối tháng 10-1958 hầu như ngày nào TC cũng tố cáo chiến hạm và phi cơ HK xâm nhập, từ 12 tháng 11-1958 đến 22 tháng 6-1959, TC tố cáo 9 lần. (CIA Current Intelligent Weekly Summary 4061/59 ngày 6
tháng 8-1959)]
- 14 tháng 11-1959, Tỉnh đoàn Bảo an (sau này đổi tên là Địa phương quân) thuộc tỉnh
Quảng Nam được giao phó trách nhiệm phòng thủ HS. HQ 402 chở 43 lính Bảo an ra
HS thay thế Đại đội TQLC, tuy nhiên khoảng 30 TQLC thuộc Tiểu đoàn 3 còn được
duy trì cho đến cuối năm 1963. (Lưu Anh Rô_Quần đảo Hoàng Sa
dưới thời Ngô Đình Diệm- Nghiên cứu Lịch sử 8-2014)
- Trong năm 1960, các đơn vị thuộc Hải quân Anh quan sát thấy
trên đảo Phú Lâm có 4 trụ phát sóng và một
tháp quan sát, có dây cáp trên cao nối liền đảo Phú Lâm và đảo Đá ở cận bên và
công tác mở rộng đã được tiến hành trong việc xây cất các cơ sở chứa hàng. (CIA-RDP08C01297R000300180013-8)
- Từ tháng 1 đến tháng 7-1960, Hải quân
HK đã bí mật thực hiện công tác dọ thám các đảo Hoàng Sa, Phú Lâm, đảo Cây và
đảo Linh Côn (văn thư số 979184 của Bộ Hải
Quân HK-1960).
- 1 tháng 3-1961, 9 người Trung Hoa từ đảo
Hải Nam đến đảo Hoàng Sa xin tị nạn (văn thư số 96 của Chỉ huy Tỉnh
đoàn Bảo an Quảng Nam).
- 13 tháng 7-1961, chánh phủ VNCH
đặt quần đảo HS trực thuộc tỉnh Quảng Nam và thiết lập xã Định Hải trên quần đảo Hoàng Sa trực thuộc quận
Hòa Vang, tỉnh Quảng Nam [10].
- 11 đến 16 tháng 6-1961, Hộ tống
hạm Vạn Kiếp-HQ 03 và Vân Đồn-HQ 06 thám sát các đảo Song Tử Tây, Thị Tứ, Loại Tá và An Bang [7] [9].
- 29-30 tháng 6-1962, Hộ tống hạm
Tụy Động-HQ 04 và Tây Kết-HQ 05 thi hành công tác thám sát đảo Song Tử Đông và Song Tử Tây thuộc quần đảo
Trường Sa [7] [9].
- 19-24 tháng 5-1963, Hải vận hạm
Hương Giang-HQ 404, Hộ tống hạm Chi Lăng-HQ 08 và Kỳ Hòa- HQ 09 đã trùng tu bia
chủ quyền trên các đảo Trường Sa, An Bang, Thị Tứ, Loại Tá, Song Tử Đông và Song Tử Tây [7] [9].
- Tháng 10-1963, toán thanh tra
thuộc Bộ Quốc phòng Đài Loan ra thăm viếng một số đảo ở TS [2].
- 17-22 tháng 5-1964, Hộ tống hạm
Tây Kết-HQ 05 và Đống Đa II-HQ 07 thám sát các đảo Trường Sa, An Bang, Nam Yết và Loại Tá [7] [9].
- Tháng 9-1967, được tin chánh
phủ VNCH có ý định xây phi trường trên đảo HS, cơ quan MACV đề nghị HK không nên hợp tác với lý do TC, ĐL
và PLT đều tuyên bố chủ quyền trên quần đảo HS. (Gravel Edition/The Pentagon Papers/Vol.I I trang 402)
Ngay sau đó, toán Công binh được
gởi ra HS, nhưng đã thất bại trong việc nghiên cứu thiết lập 1 phi trường trên đảo (“Quần đảo Hoàng Sa và chủ quyền VNCH” Đặc san Lướt Sóng-Phòng TLC/BTL/HQ/ phát hành năm 1974).
- Năm 1967, Phi Luật Tân đưa người
lên một số đảo ở TS. (Văn thư số 042356 ngày 15 FEB 74 của TĐS/HK tại Manila gởi BNG/HK.)
- 13 tháng 5-1969, nhật báo Nhân
Dân của CSBV dựa theo nguồn tin từ TC đăng tin phi cơ HK xâm nhập không phận
hai đảo Phú Lâm và Linh Côn trong quần đảo HS, thuộc tỉnh Quảng Đông, Trung
Hoa.
- 6 tháng 9-1969, tàu đánh cá
ngụy trang của Cộng sản Bắc Việt (CSBV) quay về HS trong vùng phụ cận đảo Linh
Côn sau khi thất bại trong việc xâm nhập khu vực Sông Ông Đốc và bị chiến hạm
HK theo dõi.
Từ năm 1969 đến năm 1972 đã xảy
ra nhiều trường hợp tàu đánh cá ngụy trang của CSBV sau khi thất bại trong việc
xâm nhập miền Nam đã quay về quần đảo Hoàng Sa (dựa trên tài liệu Commander Naval Forces Vietnam Monthly Summaries của
Trung tâm Sử liệu Hải quân Hoa Kỳ-Naval Historical Center).
- 21 tháng 10-1969, Thủ tướng
Trần Thiện Khiêm ký nghị định sáp nhập xã Định Hải vào xã Hòa Long thuộc quận Hòa Vang, tỉnh Quảng Nam [10].
- 16 tháng 6-1971, các chuyến bay
trinh sát của Hải quân HK ghi nhận các chuyến convoy từ Yulin đảo Hải Nam đến
đảo Phú Lâm mang theo vật liệu và đồ tiếp vận đã được TC tổ chức thường xuyên
với sự hộ tống của hai Khu trục hạm. Trên đảo Phú Lâm đang xây khu vực neo cho
các chiến hạm, xây cầu tàu, nạo vét
thủy đạo và các tòa nhà mới đang được dựng lên trên đảo (CIA secret 040 ngày 16/07/1971).
- 10 tháng 7-1971, Tổng thống Phi Marcos tuyên bố quần đảo Trường Sa vô chủ
và tranh chấp, ra lịnh cho Thủy quân Lục chiến Phi chiếm 3 đảo ở Trường Sa. (Larry J. Eshleman ‘The Paracels/ Spratlys Dispute and Its Potential for Renewed
Sino-Vietnamese Armed Conflict’, August 1982).
- 11 tháng 7-1971, Đài Loan tăng
cường quân số trên đảo Itu Aba (đảo Ba Bình hay Thái Bình) lên đến khoảng 500
người [5].
- 13 tháng 7-1971, Ngoại trưởng
VNCH Trần Văn Lắm ngay tại thủ đô Manilla đã tuyên bố là Trường Sa và Hoàng Sa thuộc
về Việt Nam từ bao nhiêu năm nay [3].
- 15 tháng 7-1971, Bộ Ngoại giao
VNCH công bố văn thư tái xác nhận chủ quyền của Việt Nam trên Trường Sa và Hoàng
Sa
(Vietnam Bulletin tháng 8-1971).
- Khoảng đầu tháng 7-1971, Tổng thống
Marcos Phi Luật Tân đã công khai yêu cầu ĐL rút lực lượng phòng thủ khoảng một Tiểu đoàn ra khỏi
đảo Ba Bình (Itu Aba), nhưng ĐL đã cứng rắn bác bỏ lời yêu cầu này. Lý do là vì các báo cáo địa
chất cho thấy vùng nước cạn trong quần đảo TS có tiềm năng dồi dào dầu hỏa. (CIA top secret 196 ngày 23/07/1971).
Và cũng trong tháng này, Tổng thống
Marcos tuyên bố các đảo được đặt tên Kalayaan
trong quần đảo TS là “vô chủ và tranh chấp” do vậy từ nay trở đi với sự “chiếm
đóng
và
kiểm soát” sẽ đủ lý do để cho một quốc gia
giành lấy chủ quyền hợp pháp đối với các đảo này [2].
- Khoảng giữa tháng 7-1971, Bắc
Kinh đưa ra bản tuyên cáo với lời lẽ mạnh mẽ tái xác nhận yêu sách chủ quyền
trên quần đảo TS và tố cáo Phi mưu toan vi phạm lãnh thổ Trung Hoa (CIA top secret 196 ngày 23/07/1971).
- 20 tháng 7-1971, quan tâm trước
các diễn tiến dồn dập, BNG/HK tái phổ biến tài liệu về Biển Đông trong năm 1956
đến các cơ quan liên hệ, mô tả hiện nay vấn đề chủ quyền HS và TS đang ở trong vòng tranh chấp giữa Việt Nam, Trung Hoa,
Đài Loan và Phi, ngoài ra Pháp còn ngấm ngầm dành chủ quyền trên một số đảo nhỏ ở TS.
Đồng thời xác nhận lập trường của HK là không đứng về phía nào trong vấn đề chủ
quyền [6].
- Tháng 11-1971, Phụ tá Bộ trưởng
BQP/HK Packard đồng ý là: “các công tác do thám trên
không và trên mặt
biển phải được
duy trì
với khoảng cách tối
thiểu là 12 hải
lý
trên
2 đảo mà TC tuyên bố
thuộc
chủ quyền của
họ là Phú Lâm (Woody) và Linh Côn (Lincoln).”
[5]
- 24 tháng 12-1971, TC đưa ra lời cảnh cáo về việc chiến hạm HK xâm phạm lãnh
thổ của họ trong quần đảo HS. HK giải
thích là “chiến
hạm HK hoạt động
ở ngoài hải phận
12 hải lý và TC đã sử
dụng ‘đường thẳng căn
bản’ ( the straight baseline) để
cáo
buộc HK vi phạm chủ
quyền của họ.”
[5]
- Trong năm 1971, Phi đưa quân
lên chiếm 5 đảo ở TS gồm các đảo Song Tử Đông (Northeast Cay - Parola Island), đảo Thị Tứ (Thitu Island
- Pagasa island), đảo Loại Tá (Loaita Island – Kota Island), đảo Vĩnh Viễn (Nanshan
Island – Lawak Island) và đảo Dừa (West York Island – Likas Island) [5].
- 24 tháng 3-1972, chánh phủ TC
gởi văn thư cho chánh phủ HK phản đối việc chiến hạm và phi cơ HK xâm phạm lãnh thổ TC.
Trong văn thư trả lời, HK xác
nhận là chiến hạm và phi cơ HK đã từng hoạt động trong phạm vi 12 hải lý, nhưng
không có khi nào vào gần hơn 3 hải lý.
Chiến hạm và phi cơ HK theo dõi tàu đánh cá chở hàng lậu xâm nhập miền Nam nhưng
bị bại lộ quay trở lại khu vực đảo Linh Côn trong quần đảo HS.
Ngoài ra HK còn nhấn mạnh là “trong sự lợi ích của mối liên hệ giữa HK-TC, phía
HK đã ban hành chỉ thị là từ nay trở đi chiến hạm HK sẽ duy trì khoảng cách
hoạt động tối thiểu là 12 hải lý trong quần đảo HS. Điều này
không phải là
tiền lệ đối với
lập trường của HK trên vấn đề
lãnh
hải hay là
các yêu sách khác biệt về chủ
quyền đối với quần
đảo HS.” [5]
- 3 tháng 4-1972, Kissinger xác nhận là hoạt đông của tiềm thủy đĩnh HK không bị giới hạn bởi điều lệ trên, tuy nhiên không được
vào
quá
3 hải lý. (LOC-HAK-537-7-13-4 Top Secret, 3 tháng
4-1972)
- 12 tháng 4-1972, tại văn phòng đại diện TC ở Liên hiệp quốc, New York, Huang
Hua Đại sứ TC tại LHQ, trước sự hiện
diện của Henry Kissinger đã đọc bản thông điệp có điểm nhấn mạnh đến HS như
sau:
“Phía TC ghi nhận
sự cam kết trong bản văn mà TC đã nhận được ngày 3 tháng 4-1972 từ HK là chiến hạm và phi cơ HK sẽ không vượt quá giới hạn 12 hải lý trong quần đảo Hoàng Sa của TC (China’s Hsi Hsa islands).”
Đồng thời phía TC lập lại lời
tuyên bố là quần đảo HS là lãnh thổ không thể chối cãi của TC và chiều rộng phần lãnh hải của TC đã được quy
định là 12 hải lý và TC đòi hỏi các nước tôn trọng điều này.
Kissinger chấp nhận thông điệp
này của TC nhưng không trình lên Tổng thống Nixon [5].
- 22 tháng 6-1972, Kissinger gặp Chu Ân Lai ở Bắc Kinh, trong dịp này Kissinger
phát biểu là:
“HK
đã
công nhận việc
TC phản đối chiến
hạm và phi cơ
HK vi phạm quần
đảo HS và HK đã tiến
hành việc giới
hạn vào ngày 12 tháng 3.”
[5]
- 26 tháng 9-1972, tàu tuần tiễu ĐL lên khám xét tàu đánh cá Nhật Bản vi
phạm lãnh hải đảo Ba Bình [2].
- 20 tháng 1-1973, Bộ Ngoại giao
PLT gởi văn thư đến Tòa Đại Sứ ĐL tại thủ đô Manila yêu cầu chánh phủ ĐL triệt thoái quân lính trên đảo Ba Bình
(Thái Bình-Itu Aba). Lý do là ĐL đã không thi hành đúng theo Hiệp ước Hòa bình San Francisco khi đưa quân chiếm đóng đảo
Ba Bình mà không có sự ưng thuận và cho phép của các nước đồng minh (điện văn số 066070 của TĐS/HK tại Manila).
- 10
tháng 7-1973, VNCH thực
hiện cuộc khảo
sát đảo
Nam Yết
trong quần
đảo TS để chuẩn
bị việc
xây cất
doanh trại
và đưa Địa phương quân lên đồn trú
trên đảo.
Đã có sự chạm trán giữa lực lượng
đổ bộ lên đảo Nam Yết và lực lượng ĐL trên đảo Thái Bình. Khi tiểu đĩnh của toán đổ bộ đang trên đường tiến vào
đảo Nam Yết (trong đó có Trung tá Cung
thuộc Quân đoàn III là Chỉ
huy trưởng cuộc
thám
sát), chiến đĩnh Đài Loan đã tiến lại gần chĩa súng uy hiếp và hộ tống họ về đảo Thái Bình [12].
- Tháng 8-1973, Hải quân VNCH đã
mở cuộc hành quân đổ bộ chiếm đóng đảo Nam Yết do HQ Đại tá Hà Văn Ngạc chỉ huy. Chiến hạm chở theo toán
Công binh, toán Địa phương quân thuộc Tiểu khu Bình Tuy cùng vật liệu xây cất.
Với sự
chiếm đóng đảo
Nam Yết,
lần đầu tiên
trong lịch
sử, chánh quyền Việt
Nam Cộng
Hòa đã
chánh thức thiết lập
sự hiện diện
thường trực của
Việt Nam trong quần đảo
Trường Sa [12].
- Trong khoảng mùa hè 1973, lợi
dụng tình thân thiện và hiếu khách của Địa phương quân trú đóng trên đảo HS,
tàu đánh cá TC đã gởi các toán thăm dò lên đảo với mục đích dọ thám đơn vị và
vị trí phòng thủ, quan sát địa thế, dò xét thủy đạo [13].
- 12 tháng 8-1973, từ Đà Nẵng một
toán chuyên viên Việt-Nhật đã được Tuần dương hạm Trần Quang Khải-HQ 2 đưa ra HS nghiên cứu về phốt phát.
Phái đoàn trở về Đà Nẵng ngày 22/08/1973 [14].
- Trong tháng 8-1973, Tư
lịnh Lực lượng
HK tại Thái Bình Dương
(CINCPAC) gởi phiếu
trình
lên
Bộ Tham
mưu Liên quân (Joint Chief of Staff)
yêu cầu xác định
về văn thư
giới hạn khoảng
cách
không thám trong quần
đảo HS là 12 hải
lý.
Đề nghị là khoảng
cách
này
chỉ nên áp dụng
đối với nhóm Nguyệt Thiềm, vì nếu
áp dụng cho toàn thể
quần đảo HS, điều
này có thể được
TC hiểu ngầm như
là
sự công nhận giá trị
pháp
lý
yêu sách chủ quyền
của TC trên toàn thể
quần đảo HS, việc
đó
có thể gây bất
lợi về chủ quyền
của chánh phủ
VNCH.
[đến cuối tháng 12-1973 vẫn chưa nhận văn thư trả lời (Paracel
Islands surveillance – CINCPAC command
history 1973 - volume I-TOP SECRET)].
- 6 tháng 9-1973, chánh phủ VNCH
sáp nhập quần đảo TS vào xã Phước Hải, quận Đất Đỏ, tỉnh Phước Tuy [10].
- Tháng 9-1973, (có thể sớm hơn), TC khởi sự các cuộc
tập dượt hành quân đổ bộ xuất phát từ căn cứ Bắc Hải (Pei Hai) đến các địa điểm
có địa thế tương tự như các đảo Hoàng Sa, Cam Tuyền và Vĩnh Lạc [13].
- Tháng 10-1973, chiến hạm USNS Pendleton
của Hải quân HK bị mắc cạn và bỏ xác ở đảo Tri Tôn thuộc nhóm Nguyệt Thiềm (văn thư nội bộ của Hải quân HK trong tháng
2-1974).
- Tháng 10-1973, ĐL trao văn thư
đến BNG/VN phản đối hoạt động gần đây của Việt Nam trong và chung quanh quần đảo TS mà họ cho là
thuộc về chủ quyền của ĐL [15].
- 3 tháng 10-1973, một chiến hạm của HQ/VNCH đã rời Đà Nẵng chở
theo một toán chuyên viên của Tiểu đoàn
8 Công binh Kiến tạo ra HS với nhiệm vụ thám sát địa điểm thích hợp để xây cầu
tàu trên đảo Hoàng Sa và tái dựng lại bia chủ quyền trên đảo Cam Tuyền.
Chiến hạm về lại Đà Nẵng ngày 5 tháng 10 sau khi hoàn tất công tác [16].
- 10-14 tháng 11-1973, trong chức
vụ Ngoại trưởng, Henry Kissinger thăm TC.
- 30 tháng 11-1973, Tuần dương
hạm Lý Thường Kiệt HQ 16 của HQVN chở toán ĐPQ và nhân viên khí tượng ra đảo HS
thay thế cho toán lính và nhân viên khí tượng đã quá hạn kỳ [8].
- 05 tháng 12-1973, để trả lời
câu hỏi của nhà viết báo độc lập (freelance)
Mike Morrow về lập trường của chánh phủ HK trong việc TC tuyên bố chủ quyền
trên khu vực rộng lớn của Biển Đông, đặc biệt là vùng biển chung quanh TS, TĐS/HK
tại Singapore đã xin chỉ thị của BNG/HK.
- 07 tháng 12-1973, Đại sứ Martin
trình bày ý kiến của ông: “lập trường của
HK trước
cũng như sau vẫn luôn
là không
đứng về bên
nào trước các
yêu sách
trái ngược nhau về chủ
quyền trên các
quần đảo. Đây
là khu vực
có sự tranh chấp. HK không nên can dự vào.”
- 12 tháng 12-1973, BNG/HK gởi
điện văn đến các TĐS Sài Gòn, Singapore, Manila, Taipei và Văn phòng Liên lạc HK ở Bắc Kinh đồng ý với
Đại sứ Martin và xác nhận “lập trường của
Hoa Kỳ
trước cũng như sau vẫn luôn
là không đứng
về bên nào
trong những
tranh chấp
về chủ quyền
trên các
quần đảo.” [15]
- 19 tháng 12-1973, báo cáo từ
TĐS/HK tại Saigon cho biết là những cuộc khảo sát địa chấn ngoài khơi bờ biển Việt Nam tiến triển một cách nhanh
chóng, hảng dầu Esso hầu như đã hoàn tất việc khảo sát, Shell, Mobil và
Sunnydale vẫn còn tiếp tục thăm dò trong khu vực của họ.
Chánh quyền địa phương ước đoán có thể khởi sự việc khoan thăm dò vào cuối mùa
hè 1974 [15].
- 11 tháng 1-1974, BNG/TC tái xác
nhận chủ quyền trên các quần đảo Hoàng
Sa, Trường Sa, Trung Sa (Chungsha-Macclesfield) và Đông Sa (Tungsha-Pratas)
[15].
- 12 tháng 1-1974, BNG/VNCH công
bố văn thư phản đối việc TC tuyên bố chủ quyền trên TS, HS và một lần
nữa xác
nhận chủ quyền hai quần
đảo này
thuộc về VNCH là quốc
gia hợp pháp
và
hợp hiến duy nhất do dân bầu lên ở phía Nam vĩ tuyến
17. Bản văn viết tiếp là “chánh phủ
VNCH cương quyết bảo
vệ chủ quyền và sự vẹn
toàn
lãnh
thổ.”
- 15 tháng 1-1974, Tuần dương hạm
Lý Thường Kiệt - HQ 16, trong chuyến công tác đặc biệt ra HS đã phát giác tàu đánh cá võ trang TC gần đảo
Cam Tuyền [15].
- 16 tháng 1-1974, Ngoại trưởng VNCH
họp báo cho biết là “tàu TC đã
xâm
phạm hải phận Hoàng Sa và đã
đưa người lên
đảo, đây
là
sự vi phạm chủ quyền
của VNCH.”
- 17 tháng 1-1974, Phát ngôn viên
BNG/ HK tuyên bố “HK không có chủ
quyền trên các hải
đảo và mặt khác không dính líu. Vấn
đề này do các quốc
gia tuyên
bố chủ quyền
tự giải quyết
với nhau”. [15]
- 17 tháng 1-1974, nhận chỉ thị
từ BNG/HK, Đại sứ Martin đã gặp và nhấn mạnh với Ngoại trưởng Vương Văn Bắc 4 điểm sau:
1.- sự
cần thiết làm dịu
tình
hình
2.- tránh bất
cứ hành động
nào
có
thể đưa đến
sự leo thang.
3.- lập tức
cố gắng đưa
sự xung đột qua lãnh vực
ngoại giao như Hội
đồng Bảo an Liên hiệp
quốc.
4.- dù trong bất cứ
trường hợp nào
quân đội
Hoa Kỳ
sẽ không can dự vào [15].
- 18 tháng 1-1974, Đại sứ Nguyễn Hữu Chí Quan sát viên thường trực của
VNCH tại Liên hiệp quốc (LHQ) gởi
văn thư cho Chủ tịch Hội đồng Bảo an LHQ trong đó có kèm theo kháng thư của Ngoại trưởng Vương Văn Bắc phản đối việc TC trắng
trợn vi phạm lãnh thổ thuộc chủ quyền VNCH và yêu cầu ông phân phối văn thư này đến các thành viên trong Hội đồng
Bảo an [15].
- 18 tháng 1-1974, chánh phủ ĐL
ra tuyên cáo tái xác nhận chủ quyền trên quần đảo HS và TS [15].
- 19
tháng 1-1974, hải
chiến giữa HQ/VNCH và HQ/TC.
Lực lượng Hải và Không quân HK nhận lịnh tránh xa khu vực giao chiến.
- 20
tháng 1-1974, TC đổ
bộ quân chiếm trọn
quần đảo Hoàng
Sa.
- 20 tháng 1-1974, Đại sứ Nguyễn Hữu Chí Quan sát viên thường trực VNCH
tại LHQ gởi văn thư đến chủ tịch Hội đồng
Bảo an yêu cầu HĐBA lập tức triệu tập buổi họp để có những hành động khẩn cấp thay đổi tình hình và chấm dứt sự xâm
lăng của TC [15].
- 20 tháng 1-1974, cơ quan Thông
tấn xã Xinhua (NCNA) của TC lần đầu tiên lên tiếng cho là: “Chánh quyền Sài Gòn của Nam Việt Nam trắng trợn
xâm lăng quần đảo Hoàng Sa của Trung Hoa và khởi sự các cuộc xung đột vũ
trang.” [15]
- 20 tháng 1-1974, Đại sứ Nguyễn Hữu Chí chuyển văn thư của NT Vương Văn Bắc
lên Tổng thư ký LHQ Kurt Waldheim và
Chủ tịch Hội đồng Bảo an LHQ Gonzalo Facio [15].
CHÚ THÍCH
* SEATO (Southeast Asia Treaty
Organization-Hiệp ước Phòng thủ Đông Nam Á).
** - Trong tháng 2-1974, trả lời
thắc mắc của tòa Đại sứ Anh tại Paris liên quan đến việc chánh phủ Pháp tuyên bố chủ quyền trên quần đảo
TS trước đây, chánh phủ Pháp giải thích là trong thời kỳ bảo hộ họ đã thay mặt đế quốc An Nam để làm
việc này.(Văn thư số 058944 ngày 04 tháng
2-1974 từ TĐS/HK ở Paris gởi về BNG/HK)
- Theo tài liệu của “Embassy of Vietnam, Washington, D.C. April 2,
1959”, Bộ Ngoại giao Pháp đã ấn
hành bản thông báo cho biết là các đảo sau đây đã được các đơn vị hải quân Pháp
chiếm đóng và từ nay trở đi thuộc chủ quyền của Pháp (đăng trong Công Thư ngày 25 tháng 7-1933 trang 7784):
1.- đảo Trường Sa, vị
trí 8°39’ N và 111° E, chiếm hữu ngày 13 tháng 4-1930.
2.- đảo An Bang, vị trí
7°52’ N và 112°55’ E, chiếm hữu ngày 7 tháng 4-1933.
3.- đảo Ba Bình, vị trí
10°22 N và 114°21’ E, chiếm hữu ngày 10 tháng 4-1933.
4.- nhóm gồm hai đảo vị
trí 11°29’N và 114°21 E
(LTG: đây là hai đảo Song Tử Đông và Song Tử Tây),chiếm hữu ngày 10
tháng 4-1933.
5.- đảo Loại Tá, vị trí
10°42’ N và 114°25’ E, chiếm hữu ngày 11 tháng 4-1933.
6.- đảo Thị Tứ, vị trí 11°07’ N và 114°16’ E, chiếm hữu ngày 12 tháng
4-1933.
*** Ngày 25 tháng 2-1974, điện văn từ
Văn phòng Liên lạc HK (USLO-US
Liaison Office) ở Bắc Kinh gởi về BNG/HK
tường thuật là khi Phụ tá Bộ trưởng Thể thao Trung Cộng được hỏi là tại sao TC không xâm chiếm các đảo khác thay vì quần
đảo Hoàng Sa (chẳng hạn như Trường Sa), ông đã trả lời là TC không có tuyên bố chủ quyền trên các đảo này.
**** Tên của đơn vị TQLC có thể không chính được chính xác.
***** 82 ngư phủ TC (tài liệu của
CIA và Lưu Văn Lợi), (Theo BNG/HK có khoảng 50 người đã bị bắt giữ trong khu vực đảo Quang Hòa), (theo www.military.cn/html/00/t-38000.html
thì Trợ chiến hạm Nguyễn Văn Trụ HQ 225 đã bắt giữ 5 tàu đánh cá và 69 ngư phủ
TC)
THAM
KHẢO
- [1] Monique
Chemillier-Gendreau. “La Souverainete sur les Archipels Paracels et Spratleys”,
Paris 1996 (bản dịch Anh ngữ).
- [2] Esmond D. Smith, Jr. “China, Technology and the Spratly islands”
Naval War College, 03-1994.
- [3] Lưu Văn Lợi. “The
Sino-Vietnamese difference on the Hoàng-Sa and Trường-Sa archipelagoes."
Thế Giới Publishers - Hà-Nội 1996.
- [4] Ministry of Foreign Affairs
Socialist Republic of Vietnam 1981 “The Hoang Sa and Truong Sa archipelagoes Vietnamese territories.”
- [5] Foreign relations of the
United States 1955-1957/1958-1976.
- [6] Department of State, Bureau
of Intelligence & Research. “Islands of the South China Sea” 07-1971.
- [7] White paper on the Hoang Sa
and Truong Sa - Republic of Vietnam Ministry of Foreign Affairs Saigon, 1975.
- [8] Trần Thế Đức. “Hoàng-Sa qua
những nhân chứng.”_Đặc san Sử địa số 29 - Sài-Gòn 1975.
- [9] Đinh Phan Cư. “Chủ quyền quần
đảo Hoàng Sa&Trường Sa” Luận văn tốt nghiệp Học viện Quốc gia Hành chánh-1972.
- [10] Bà và Ông Trần Đăng Đại. “Các
văn kiện chính thức xác nhận chủ quyền Việt Nam trên hai quần đảo Hoàng Sa từ thời Pháp thuộc tới nay” _
Đặc san Sử địa số 29 - năm 1975.
- [11] No.43 Straight Baselines
People’s Republic of China – U.S. Department of State-Bureau of Intelligence and Research, July 1-1972.
- [12] Thềm Sơn Hà. “ Hành quân chiếm đóng đảo Nam Yết tháng 8-1973”
đăng trong www.hqvnch.net
- [13] Department of the US Army.
"Chinese Amphibious Assaults in the Paracel Archipelago." December 27, 1974.
- [14] Trần Hữu Châu. “Phúc trình về công tác nghiên cứu phốt phát
cuối cùng tại quần đảo Hoàng Sa của phái đoàn Nhật-Việt vào mùa thu năm 1973.” Đặc
san Sử địa số 29 - năm 1975.
- [15] Điện văn liên lạc giữa TĐS/HK và BNG/HK.
- [16] Điện văn số 104813 ngày
15 tháng 10-1973 từ TĐS/HK/SG gởi BNG/HK